Kalkense Meersen Donkmeer c Wesley Poelman

Kalkense Meersen Donkmeer

Als een lappendeken van vochtige weilanden, meren en moerassige gebieden wordt het landschap doorsneden door grachten en greppels, rijen knotwilgen en een majestueuze rivier. In Berlare, Laarne, Wetteren en Wichelen strekken zich de Kalkense Meersen uit over een groot gebied. Het Donkmeer typeert zich door grote, ondiepe vijvers die zijn ontstaan door turfontginning. Hier valt altijd wat te beleven!

Met de steun van Platteland Plus: Vlaanderen en provincie Oost-Vlaanderen investeren in hun platteland.

PDPO Donkmeer
Kalkense Meersen Donkmeer 1 c Wesley Poelman
Kalkense Meersen Donkmeer 16 c Wesley Poelman
Kalkense Meersen Donkmeer 9 c Wesley Poelman
Kalkense Meersen Donkmeer 6 c Wesley Poelman
Kalkense Meersen Donkmeer 3b c Wesley Poelman
Combined Shape Created with Sketch.
Combined Shape Created with Sketch.

Een bezoek aan Kalkense Meersen Donkmeer doet je dromen van andere tijden.

In de zompige weilanden ontmoet je boeren van wel duizend jaar oud en in de schaduw van een knotwilg raak je aan de praat met een vergeten mandenvlechter. Want dat zijn de mensen die hier ooit rondliepen. Dat is de geschiedenis van deze plek. Kom wandelen, fietsen of varen in Kalkense Meersen Donkmeer en doorkruis bijzondere biotopen. Maak kennis met de grutto of de driedoornige stekelbaars. Haar gevarieerde, weidse landschap maakt van Kalkense Meersen Donkmeer bovendien een uitgelezen plek om te herbronnen. Kom tot rust en meander heerlijk mijmerend door het landschap. In het spoor van de Schelde, kom je misschien jezelf op het spoor...

Bos

Berlare Broek

Dit natte gebied werd in de jaren 70 van de vorige eeuw volgeplant met meer dan 13.000 populieren door een luciferfabriek. Vandaag is het een waardevol natuurgebied met moerassen en meer dan vijftig vijvers die heel wat watervogels aantrekken. Het hoeft dus geen verdere uitleg dat je hier prachtige wandelingen kan maken!

Foto © Wesley Poelman

Meer weten
Naamloos 7

Kalkense Meersen

Het deelgebied Kalkense Meersen bestaat uit vochtige hooi- en graslanden. De Kalkense Vaart verdeelt de meersen in Broekmeers en Molenmeers. Duizenden jaren lang drukt de Schelde hier een stempel op het landschap en vormde het tot wat het nu is.

Rust, water, de opmerkelijke biodiversiteit maar vooral de weidsheid van dit gebied is uniek in onze omgeving. Het is één van de laatste plekken die nooit intensieve of ingrijpende menselijke activiteiten moest ondergaan. Voor libellen, padden, vissen, kikkers en tal van vogels is dit het paradijs. Vooral de iconische grutto en kievit vinden hier één van de laatste geschikte broedzones.

Foto © Elke Schietse

Kalkense Meersen 17 c TOV David Samyn

Vanuit het Sigmaproject van de Vlaamse overheid is het grondwaterpeil verhoogd, waardoor er een enorm drassig grasland ontstaat. Er wordt extra aandacht gegeven aan vissen en er wordt voor gezorgd dat ze weer tussen de Schelde en de beken en grachten kunnen migreren. De wetlands zijn heel nuttige gebieden: ze doen dienst als een spons die het overtollige water vasthoudt en vertraagd afvoert naar de Schelde. Verder kunnen landbouwers de graslanden van de Kalkense Meersen blijven gebruiken om wintervoer te hooien voor de dieren. Door het regelmatige maaibeheer ontstaan prachtige hooi- en graslanden, bezaaid met bloemen. Typische soorten van het klassieke meersengrasland komen hier nog voor met de grote ratelaar als meest opvallende vertegenwoordiger.

Foto David Samyn © Toerisme Oost-Vlaanderen

P24 Vilda 87303 Knuppelpad in de Bergenmeersen Yves Adams A4 42318

Bergenmeersen

Dit rustige, uitgestrekte weidelandschap was een van de eerste gebieden van het Sigmaplan dat werd ingericht om water gecontroleerd op te vangen. Sinds 2013 stroomt hier via sluizen, op het ritme van eb en vloed, een beperkte hoeveelheid Scheldewater in en uit het gebied. Bovendien laat de overloopdijk Scheldewater door bij extreem hoogtij zodat de woongebieden in de buurt gespaard blijven van mogelijke overstromingen. Dit gebeurt ongeveer 1 à 2 keer per jaar.

Door het spel van eb en vloed zijn ook in de Bergenmeersen slikken en schorren ontstaan. Verken deze ideale biotoop voor allerlei vogels en vissen op een avontuurlijke manier vanop het aangelegde vlonderpad. Dankzij dit houten pad op het water kan je de inwateringssluizen en het Scheldewater dat bij vloed binnenstroomt van dichtbij bewonderen. Het pad brengt je vanuit Wichelen tot in het hart van de Bergenmeersen.

Foto © Vilda - Yves Adams

Berlare Donkmeer en Nieuwdonk c Bootverhuur Berlare

Donkmeer en provinciaal domein Nieuwdonk

Al snel na de aanleg van de stoomtram tussen Gent en Hamme in 1891 maakte het Donkmeer naam als ideale plek voor een ontspannende daguitstap. Men wist het toen al: aan het water is het goed vertoeven. Het Donkmeer is een ideale plek om te ontsnappen aan de drukte en te genieten van de rijkgeschakeerde natuurpracht.

Nieuwdonk maakt het plaatje compleet. In dit provinciaal domein ben je welkom voor allerlei ontspannende of sportieve activiteiten.

Neem zeker ook een kijkje bij de gerestaureerde eendenkooi. Vroeger werden wilde eenden hier in de val gelokt via de smalle slootjes of vangpijpen wanneer ze kwamen uitrusten op de vijver. Binnenkort zal je er een picknickplaats, een wilgentunnel, een vogelkijkhut en allerhande brugjes over het water vinden.

Kurt Stichelmans De Wolkenzuiger

Wandelen

Of het nu is om tot rust te komen, er met een stevige wandeling op uit te trekken of vogels te spotten, hier komen wandelaars ongetwijfeld aan hun trekken. Ga zelf op verkenning of volg een wandellus en geniet van deze parel aan de Schelde!

Foto © Kurt Stichelmans

Trek eropuit
TOV Wandelgebied Wetteren 66 David Samyn tov

Fietsen

Ook wie er met zijn tweewieler langskomt, wordt gegarandeerd verliefd op de waterrijke landschappen langs deze oude meander van de Schelde. Bovendien valt er altijd wat te beleven in het provinciaal domein Nieuwdonk vlakbij met zijn grote vijver om te zwemmen of spelen en het Donkmeer om te varen of wandelen. Samen zijn ze een ideale eindbestemming voor een gezinsuitstap met de fiets. De Ijsvogel fietsroute is alvast een aanrader die Nieuwdonk aandoet.

Foto David Samyn ©Toerisme Oost-Vlaanderen

Fietstips
C pixabay landbouw

Korte keten

Breng Kalkense Meersen Donkmeer op je bord en doe je inkopen bij lokale producenten. De weidse velden en akkers langs de Schelde zijn niet alleen een streling voor het oog, maar brengen ook heel wat lekkers voort! Enkele lokale landbouwers en producenten verkopen hun waren rechtstreeks in een verkooppunt. Je vindt ze allemaal in onze korte keten brochure Verrukkelijk Lokaal.

Meer weten

Niet te missen

Een uitstap naar de Kalkense Meersen en het Donkmeer? Altijd een goed idee! We zetten even de highlights van dit paradijs voor wandel- en fietsliefhebbers voor je op een rij.

Berlare

Donkmeer

Al snel na de aanleg van de stoomtram tussen Gent en Hamme in 1891 maakte het Donkmeer naam als ideale plek voor een ontspannende daguitstap. Men wist het toen al: aan het water is het goed vertoeven. Het Donkmeer is niet alleen een plek waar je kan ontsnappen aan de drukte of waar je kan genieten van de rijkgeschakeerde natuurpracht, je bent er ook welkom voor allerlei ontspannende of sportieve activiteiten.

Neem zeker ook een kijkje bij de gerestaureerde eendenkooi. Vroeger werden wilde eenden hier in de val gelokt via de smalle slootjes of vangpijpen wanneer ze kwamen uitrusten op de vijver. Binnenkort zal je er een picknickplaats, een wilgentunnel, een vogelkijkhut en allerhande brugjes over het water vinden.

Onthaalpoort Donkmeer

Langs de oevers van het Donkmeer opende in 2019 een gloednieuw hedendaags onthaalcentrum waar jong en oud op speelse wijze iets kunnen opsteken over de Berlaarse natuur en geschiedenis. Zowel scholen, gezinnen als individuele bezoekers kunnen er onder meer op ontdekking naar het ontstaan van het Donkmeer, en hoe het toerisme daarop volgde. Of welke zeldzame vogels en vissen zich rond de oude Scheldemeander schuilhouden.

Nadien kan je je nieuw verworven kennis meteen in de praktijk uittesten via een wandel- of fietsroute op maat, óf je kan een boeiende workshop of spannende natuurexpeditie boeken. Langs de Eendenkooi en aaidierenweide, het Berlaars Zwin of liever het Kasteelpark? Er is letterlijk voor elk wat wils in Berlare. En er zijn ook terrasjes in overvloed!

Bareldonkkapel

Het Donkmeer is ook een populaire bedevaartsplaats. In 1935 werd een ommegang opgericht met zeven stakapelletjes en een monumentale calvarieberg van de hand van beeldhouwer Aloïs De Beule. Deze rustige, ingetogen plek zet je leven eventjes op pauze en nodigt uit tot gebed of bezinning. De ommegang ligt vlak achter de Bareldonkkapel, één van de mooiste kapellen uit de omgeving en opgedragen aan Onze-Lieve-Vrouw ter Groender Straete. Ze staat er al sinds de 14de eeuw en is sinds 1942 beschermd. Ligt het gestolen paneel van het beroemde Lam Gods verborgen op deze plaats? Speurders hebben tot nu toe nog niets gevonden, al blijf je best toch extra opmerkzaam...

Zoektocht

Voor een leuke uitstap met kinderen is de themawandeling 'Ga met Ronny de reiger op zoek naar de Rechtvaardige Rechters' absoluut een aanrader.

Riekend rustpunt

Dit rustpunt voor fietsers en wandelaars vind je aan de oude loskaai op het Sluis. Als kleinste museum van het land belicht het Riekend Rustpunt een totaal onbekend aspect van onze geschiedenis: de beer- en mesthandel tussen de steden en het platteland langs de waterlopen. De toegang is gratis.

Kasteelpark

Het 18de-eeuwse kasteel van Berlare kan je niet bezoeken, maar wandelen en fietsen door het prachtig aangelegde park errond mag wél. Met zijn sprookjesachtige dreven en vijverpartijen deed het al meermaals dienst als filmlocatie.

Laarne

Kasteel van Laarne

Tijdens je uitstap naar de Kalkense Meersen is het meer dan de moeite om een ommetje te maken richting Laarne, dat bekend staat om zijn schitterende kasteel. Dit is een van de best bewaarde waterburchten in ons land en de oudste delen dateren uit de 13e eeuw.

Wetteren

Het stadhuis en de Sint-Gertrudiskerk

Dit zijn de absolute blikvangers op de markt. Wetteren is trouwens de enige gemeente in België met een stadhuis. De Sint-Gertrudiskerk werd afgewerkt in 1866. Architect Louis Minard hanteerde de rondbogenstijl, een combinatie van romaanse, gotische en byzantijnse elementen. Dit verklaart de hoektorens die op minaretten lijken.

De Sint-Jozefkapel

Deze kapel is één van de meest opmerkelijke religieuze realisaties uit het interbellum. In de kapel vormen art deco, vroegchristelijke en byzantijnse kunst een harmonieus geheel. Zodra je de toegangsdeur opent, word je overvallen door de veelkleurige mozaïeken, de schitterende glasramen en de muurschilderingen. De indrukwekkende koepel doet de kapel triomfalisme uitstralen.

Wist je dat Arsène Goedertier, de vermeende dief van het paneel van de Rechtvaardige Rechters van het schilderwerk het Lam Gods, in Wetteren woonde? Hij was een tijdlang koster van deze kerk. Vandaar dat men hier in 2003 een vergeefse zoektocht hield.

Provinciaal domein Den Blakken

Den Blakken is een provinciaal domein in Wetteren, naast natuurreservaat De Warandeduinen. Je kunt er heerlijk wandelen in de siertuinen, in het parkbos en op de zandvlaktes. Het domein is ook een promotiecentrum voor sierteelt, rozen en parkbomen.

De tuin van het provinciaal domein Den Blakken is toegankelijk voor rolstoelgebruikers. Voor personen met een visuele beperking is er een zintuigentuin, een voelkar en een situatieplan in braille voorzien.

Den Blakken is bereikbaar per fiets of te voet vanaf het station. Parkeren kan voor de villa van het provinciaal domein aan de Wegvoeringstraat 308 of tegenover ‘De Noteloze Notelaar’, even verderop naar rechts (langs de Warandestraat).

Warandeduinen

In de Warandeduinen kom je voor een heuse verrassing te staan. Op een boogscheut van de kerk van Wetteren kan je ravotten in het duinenzand. Je vindt er een uniek schouwspel van stuifduinen waarvan de wind het zand doet opstuiven. Er zijn duinen tot wel 17,5 meter hoog! Deze Wetterse stuifduinen zijn ongetwijfeld de best bewaarde restanten van de stuifduinmassieven langs de Schelde.

Het ‘Langs rozen, duinen en stoven’-wandelpad leidt je doorheen de Warandeduinen en het aanpalende provinciaal domein Den Blakken.

De Warandeduinen en Den Blakken zijn toegankelijk van zonsopgang tot –ondergang. Je kunt het wandelpad volgen, maar in de open duinen mag je ook vrij rondlopen. Spelen in de duinen mag. Putten graven kan echter niet, omdat je zo de plantengroei beschadigt. De oude hakhoutstoven zijn bijzonder kwetsbaar. Daarom is het niet toegestaan om er in te klimmen, te spelen... Fietsen is enkel toegelaten langs de verharde Warandestraat en langs de onverharde Lange Wegel. Fietsen in de duinen zelf is niet toegelaten. Je trouwe viervoeter is welkom aan de leiband. Er bevindt zich een hondentoilet aan de Lange Wegel, kant Reuzenlaan. Bedankt om geen afval achter te laten!

Uitgelicht: een dagje flora en fauna in Wetteren

Gemeente Wetteren biedt tal van groepsuitstappen aan. Ze bieden ook een dag aan die volledig in het teken staat van fauna en flora in de onmiddellijke omgeving.
Het gebied Kalkense Meersen Donkmeer mag dan natuurlijk niet ontbreken in deze leuke dagactiviteit.

Wichelen

Aard en voetveer

Aard is een oude wijk en een klein deelgebied van de deelgemeente Schellebelle op de linker Scheldeoever. Centraal gelegen in Kalkense Meersen vormt Aard de ideale uitvalsbasis om dit natuurgebied te verkennen. Om Aard te bereiken vanaf het Dorpsplein van Schellebelle, moet je een beroep doen op de veerdienst. Het veer in Schellebelle vaart op ­belsignaal.

Het veer dateert van begin 13de eeuw en is zo één van de oudste veren op de Schelde. Toen werd na een wijziging van de Scheldeloop de landelijke wijk van het dorp afgesneden. Wist je dat hier tot begin de jaren 60 een veerboot voer die door middel van een ketting de weg naar de overkant vond? Vandaag vaart hier een voetveer dat voornamelijk toeristisch gebruikt wordt door wandelaars en fietsers.

Meer deelgebieden

Benieuwd naar de andere deelgebieden van Rivierpark Scheldevallei? Ontdek ze hier.